Kraków w nowych czasach – tydzień 107.

Ostatnia aktualizacja: 25.05.2026 r.

„Kraków w nowych czasach” po raz 107., a w sumie po raz 408. Jak zawsze na początku skrót spraw ponadkrakowskich:

1. Amerykański chaos, tym razem z żołnierzami.
2. Rośnie potęga Chin i ryzyko przy Tajwanie.
3. Afera w NCBiR, były minister zatrzymany.
4. Ujemna cena energii, czyli co robić z nadmiarem?
5. Walczymy w Warszawie nie tylko o krakowskie sprawy.

I sprawy krakowskie w skrócie:

1. Po referendum.
2. Krakowskie derby w Ekstraklasie, ale łatwo nie było.
3. Krakowskie wyzwania energetyczne.
4. Ekospalarnia ma już 10 lat i co dalej?

Szerzej o sprawach ponadkrakowskich:

1. Amerykański chaos, tym razem z żołnierzami. Amerykanie tworzą w świecie coraz większy chaos. Najpierw obietnice o końcu wojny na Ukrainie, teraz wycofanie się z tego. Sukces czy porażka? Na pewno chaos. Potem atak na Iran, w ciągu krótkiego czasu do pokonania, teraz kompletny brak inicjatywy. Sukces to czy porażka? Na pewno chaos. Ostatnio decyzja o wycofaniu 5 tysięcy żołnierzy, chyba z Polski. Potem wycofanie się z tej decyzji, ale bez żadnych szczegółów. Sukces to czy porażka? Na pewno chaos. Tak chyba będzie teraz wyglądał ten amerykański świat, na pewno  kluczowy będzie chaos.

2. Rośnie potęga Chin i ryzyko przy Tajwanie. Wizyta Prezydenta Trumpa w Chinach i dziwne komentarze Prezydenta, a teraz Tajwańczycy informują o ponad 100 chińskich okrętach wokół Tajwanu. Czyżby znowu kolejna wojna? Wiadomo, że od czasów Mao najważniejszym celem Chin jest przejęcie Tajwanu. Z drugiej strony na Tajwanie są ogromne siły zbrojne ale i, co ważniejsze, kluczowa produkcja najważniejszych dla świata półprzewodników. Amerykanie to rozumieją, a raczej rozumieli. Jeżeli rzeczywiście Chińczycy coś będą z Tajwanem robili, to najpierw Rosjanie coś zrobią w Europie, jakiś atak, jakąś dużą prowokację. „Obyś żył w ciekawych czasach.”

3. Afera w NCBiR, były minister zatrzymany. Wiceminister rządu z czasów PiS nadzorujący NCBiR zatrzymany. Od dawna się o tym mówiło, o aferach, o dziwnych firmach, świeżo powołanych albo w złej sytuacji finansowej, które w ramach konkursów w NCBiR dostawały ogromne, setkomilionowe granty i nie realizowały obiecanych działań. A teraz zatrzymanie, pewnie za chwilę ciąg dalszy. I bardzo dobrze.

4. Ujemna cena energii czyli co robić z nadmiarem? W ostatnich dniach często okazywało się, że aby sprzedać energię elektryczną do sieci, należy dopłacić, bo energii do sprzedania było znacznie więcej niż było potrzeba. A z drugiej strony wiele się mówi o głównym hamulcu rozwoju w postaci braku dostępu do energii elektrycznej. Ten paradoks bierze się z jednej strony z bardzo słabych sieci energetycznych i braku w związku z tym wystarczającego przesyłu, a z drugiej z coraz większej produkcji energii w określonych warunkach, np. poprzez ogromne ilości instalacji fotowoltaicznych. To jest ogromne wyzwanie i ktoś, kto to rozwiąże, naprawdę ustabilizuje, a może nawet zmniejszy, obciążenie obywateli kosztami energii.

5. Walczymy w Warszawie nie tylko o krakowskie sprawy. Wizyta przedstawicieli KHK w Senacie i Sejmie i rozmowy o tym, aby ciepło ze spalarni było traktowane jako ciepło odpadowe, aby będące efektem spalania odpadów żużle wykorzystywane do dalszych celów były traktowane jako efekt recyklingu i aby takie spalarnie jak nasza mogły być elementami klastrów energetycznych, np. krakowskiego komunalnego klastra energetycznego. Ale z tych działań skorzystają wszystkie duże miasta, ich systemy ciepłownicze i mieszkańcy. Trochę trzeba podziałać, trochę poprzekonywać i naszych, i w UE, ale warto, bo efekty będą znaczne.

I sprawy krakowskie szerzej:

1. Po referendum. Jednak ogólnopolska akcja prawicy PiS, skrajnej prawicy Konfederacji Korony Polskiej Brauna, Konfederacji i środowiska skrajnej lewicy Razem, a także i przede wszystkim akcja Łukasza Gibały, przyniosły im zwycięstwo – pyrrusowe, ale jednak zwycięstwo. Prezydent został odwołany, odwołana nie została Rada Miasta, a przed nami wakacyjne prezydenckie wybory samorządowe.

Pewnie pierwsza tura w sierpniu (90 dni to 23 sierpnia) i trzeba się do tego wszechstronnie przygotować. Szczególnie, że w wyborach wystąpi na pewno Łukasz Gibała, ze swoimi ludźmi, swoimi hejterami, swoimi pieniędzmi. Ale też i Konfederacja z dużo bardziej przystępnym Bartoszem Bocheńczakiem, ale i Konfederacja Korony z posłem Braunem jako kandydatem. I PiS z kimś mniej znanym. Strategicznie trzeba przyjąć wariant najgorszy, że koalicja proreferendalna jest dogadana na Łukasza Gibałę jako głównego obywatelskiego kandydata na prezydenta.

A my powinniśmy postawić na kogoś bardzo znanego i poważanego. Tylko wtedy powstanie alternatywna koalicja i to z dużymi szansami. To jest kluczowe wyzwanie dla naszych liderów, i w Krakowie, i w Polsce. Kluczem jest kto będzie w Krakowie komisarzem na czas przejściowy. Jeżeli Kowal, Klich, Sienkiewicz czy Piątkowska, to już wiemy. Jeżeli Kempf czy Raś, to też już wiemy. Jeżeli ktoś inny, to też będzie sygnał. Wiele od tego zależy, bardzo dużo. To pokaże strategię polityczną.

Na teraz podziękowania dla odchodzącego Prezydenta Aleksandra Miszalskiego. Byłeś dobrym prezydentem, chciałeś dialogu, zmian, nowego podejścia. Serdecznie Ci za to dziękuję. Przegrałeś, my przegraliśmy, przegrał Kraków, bo ktokolwiek przyjdzie na Twoje miejsce, będzie potrzebował czasu na zrozumienie, czym jest Kraków i jak w nim być Prezydentem.

Niestety ta krakowska sprawa to początek większej prawicowo-brunatno-czerwonej fali populizmu, obietnic bez pokrycia, zmian niestety na gorsze. Zwycięzcom gratulacje, ale najtrudniejsze dla wszystkich jeszcze przed nami.  Chyba kończy się w Krakowie prawie 40-letnia epoka spokoju i pewnej otwartości, a co się zaczyna? Czas pokaże czy to jest zwycięstwo i nowa dobra perspektywa, czy to jest pyrrusowe zwycięstwo i czas trudny, pokręcony, kończący epokę spokoju, a zaczynający epokę permanentnej walki wszystkich ze wszystkimi. Czy epokę lepszą, dobrą dla Krakowa? Śmiem niestety wątpić, acz w interesie wszystkich jest, aby było inaczej. Czas pokaże, bo odpowiedzialność wielka i często się zdarza, że po wielkim sukcesie przychodzi wielka porażka. Bardzo trudny czas dla Krakowa.

2. Krakowskie derby w Ekstraklasie, ale łatwo nie było. Wisła z dużym impetem weszła do Ekstraklasy, Cracovia wykonała plan minimum, czyli w Ekstraklasie pozostała. Podwójny sukces Krakowa. Będą krakowskie derby w Ekstraklasie. Wisła wydaje się, że jest na fali i pewnie mocno podziała w Ekstraklasie. Cracovia musi u siebie dużo zmienić, bo widać, że jest ciężko. A w tym, 2026 roku, podwójny jubileusz 120-lecia najstarszych polskich klubów, Cracovii i Wisły.

3. Krakowskie wyzwania energetyczne. Od kilku lat mamy w Krakowie grupy zakupowe: energii elektrycznej, gazu i mobilności. Dzięki tym grupom dla miejskich jednostek (i nie tylko) mamy tańszą energię elektryczną, mamy tańszy gaz i mamy tańsze samochody elektryczne. Kupując większy wolumen, czy to energii, czy gazu, czy samochodów mamy szansę na większe upusty i to się liczy. Przed nami kolejne grupy zakupowe, bo nawet mały upust przy dużym wolumenie ma finansowe (i nie tylko) znaczenie.

Myślimy o lokalnych, osiedlowych spółdzielniach energetycznych dających lokalną odporność energetyczną, ale i lokalne oszczędności. Myślimy o szerszej konstrukcji, wzmiankowanym wcześniej komunalnym klastrze energetycznym, ale tu musi się zmienić prawo i o to walczymy. Myślimy o miejskim systemie zarządzania energią, ale i o nowych pompach ciepła, np. na ściekach, na Wiśle. Osobny, ważny ale bardzo trudny temat to ekonomiczne zbiorniki energii. Ważnym  i przyszłościowym tematem są nowe źródła energii. W tych kierunkach idą też zachodnioeuropejskie samorządy, ale tam to one – miasta i regiony – są właścicielami sporej części systemów energetycznych. Energetyka to przyszłość samorządów, trzeba dobrze się tym zająć i to robimy.

4. Ekospalarnia ma już 10 lat i co dalej? W 2016 rozpoczęła działalność krakowska Ekospalarnia, zwana też Zakładem Termicznego Przekształcania Odpadów.  Wtedy byłą najnowocześniejszą tego typu instalacją w Europie i teraz dalej taką pozostaje. W międzyczasie wdrożyliśmy systemy sztucznej inteligencji i systemy ekspertowe, nowe systemy sterowania, ale i zwiększyliśmy znacząco wykorzystanie ciepła, w tym poprzez odzysk ciepła ze spalin. Po 10 latach najważniejsze to odtworzenie instalacji tak, aby mogła przez kolejne 20-30 lat bezpiecznie i wydajnie pracować.

Ważnym wyzwaniem jest zmiana profilu odpadów na coraz bardziej kaloryczne, a na to nasza instalacja nie była przygotowana. Jednak wdrożenie recyklingu, systemu kaucyjnego, rozszerzonej odpowiedzialności producenta powoduje takie konsekwencje, nawet bardziej widoczne w Europie Zachodniej.

Kolejnym wyzwaniem będzie konieczność płacenia za emisję CO2. Co prawda podejmowane są działania, aby z tego się wycofać, może przesunąć w czasie albo ograniczyć ekonomicznie, ale na pewno do tego trzeba się przygotować.

Kolejnym wyzwaniem jest sygnalizowany wcześniej prymat energetyki elektrycznej. Kraków nie potrzebuje więcej ciepła, ale potrzebuje więcej energii elektrycznej. Co prawda w Europie powstają tzw. instalacje chłodu, ale najważniejsza jest produkcja i dostarczanie energii elektrycznej.

I wyzwanie kolejne – innowacje. Sztuczna inteligencja, nowe technologie, nowe systemy sterowania i organizacji systemu gospodarki odpadami to przyszłość, już niedaleka. Jako krakowska Ekospalarnia zawsze byliśmy tym zainteresowani i byliśmy polskimi liderami. I tak też jest teraz.