Okiem Przewodniczącego – Krakowski dylemat budżetowy – bezpieczna stagnacja czy ambitny rozwój?

Każdy z nas w swoim życiu staje czasem przed kluczowym wyzwaniem i musi rozważnie podjąć decyzję co dalej. Dziś jako społeczność Krakowa również stajemy przed kluczowym wyzwaniem, które w prostych słowach zawiera się w alternatywie: bezpieczna stagnacja czy ambitny rozwój?

Na początek moich rozważań pragnę przypomnieć, że byłem osobą, która jeszcze przed pojawieniem się problemów finansowych lat 2010-2012 komunikowała, że wchodzimy w bardzo trudny okres. Głośno mówiłem o problemach i jednoczenie podejmowałem zdecydowane działania, mające na celu odzyskanie równowagi finansowej miasta Krakowa, a w latach 2011-2013 doprowadziłem do przeprowadzenia niezbędnej reformy finansów Krakowa. Dlatego uważam, że mam prawo, ale przede wszystkim i obowiązek mówić o problemach, o sytuacji, o możliwościach i o koniecznych rozwiązaniach dla naszego miasta, które pozwolą mu się dalej rozwijać.

Nadal mam w pamięci sytuację, gdy w latach 2009-2010 wiele osób bagatelizowało istniejący problem, a następnie, bez poczynienia realnej oceny, wiele osób (lata 2010-2012) wyolbrzymiało zły stan finansów miasta. Żadna z tych sytuacji, nie przyczyniła się, ani do rozwiązania problemu, ani do podjęcia koniecznych działań. Tak wtedy jak i teraz przede wszystkim liczył i liczy się rozsądek, rozwaga, opanowanie i realne, wyważone podejście do problemu oraz umiejętność perspektywicznego myślenia. Zawsze uważałem i uważam, że obowiązkiem każdego jest wykorzystywanie swojej wiedzy i umiejętności dla dobra innych. Pełniąc rolę służebną wobec mieszkańców tego miasta to zobowiązanie jest dla mnie jeszcze ważniejsze, dlatego chcę przedstawić istniejącą sytuację z jej sukcesami i problemami, a także pokazać drogi i warianty rozwiązań stojących przed nami dylematów.

Kraków AD 2015 to miasto, które stoi na pewnym rozdrożu. Różne badania, analizy społeczne oraz ekonomiczne zaczynają wskazywać, że Kraków powoli wyczerpuje swoje możliwości. Obecnie mamy bardzo rozwinięty w naszym mieście przemysł outsourcingowy. Pracuje w nim ponad 30 tysięcy ludzi. Wiele osób zaraz po studiach znalazło tu dobrą, na początek drogi życiowej, pracę. Coraz częściej poza prostymi pracami sektor ten pozyskuje pracowników do bardziej skomplikowanych procesów i serwisów. Należy także zauważyć, że sektor outsourcingowy przestaje być atrakcyjny z punktu widzenia osób, które chcą w sposób długoterminowy wiązać swoje plany zawodowe z jednym miejscem pracy. Następuje pewnego rodzaju wysycenie. Owszem nowi pracownicy będą tu nadal rozpoczynali i może też realizowali swoje kariery. Będą też powstawały tu bardziej skomplikowane, wymagające większego zaangażowania i profesjonalizmu ośrodki, ale też automatycznie będzie się pojawiała dyskusja o kosztach i o opłacalności. Kraków 2015 to także miasto, które korzysta na dużą skalę z finansowania projektów ze środków UE. Nie można jednak zapominać, że finansowanie projektów UE zakończy się około roku 2020. W jakiej kondycji finansowej będzie po tym fakcie Polska i nasz Kraków?

Wielu mieszkańców jasno mówi przed jakimi wyzwaniami powinien stanąć Kraków. Wśród priorytetów wymieniane są: smog, transport czy infrastruktura. Mówi się nie tylko o koniecznych sprawach na dziś, ale i o planach na następne 10-20 lat. Jednak warunkiem koniecznym dla powodzenia, tych kluczowych zadań, jest posiadanie na nie środków finansowych. Dziś nie można jednoznacznie wskazać skąd w przyszłości należy pozyskać środki finansowe na planowane zadania. Chcąc odpowiedzieć na to ważne pytanie i móc potem realnie działać nie możemy czekać. Należy już teraz zastanowić się jakie poczynić zabezpieczenia i kroki, aby zwiększyć konkurencyjność Krakowa i stworzyć tu jak najlepsze warunki dla rozwoju i życia.

Ramy tej odpowiedzi mieszczą się na wielu płaszczyznach. Są to między innymi zwiększająca się liczba osób płacących podatki w Krakowie, i to podatki coraz większe. Ramy tej odpowiedzi mieszczą się także w zwiększającej się liczbie i wielkość podmiotów gospodarczych w Krakowie. Ramy tej odpowiedzi zawierają się również w coraz większych powierzchniach komercyjnych wynajmowanych w Krakowie. Ramy tej pozytywnej odpowiedzi to coraz większy, stabilny i rozwijający się strumień dochodów miasta, dochodów, które możemy przeznaczyć i na inwestycje i na wydatki bieżące. To strumień wydatków miasta na inwestycje, infrastrukturę techniczną, infrastrukturę społeczną i infrastrukturę gospodarczą. Naszym celem jest podjęcie wszelkich, mądrych i konkretnych działań, tak aby po okresie finansowania inwestycji z UE Kraków był gotowy radzić sobie dobrze bez tych środków. Chcąc to osiągnąć trzeba szybko, z wykorzystaniem środki UE, zmienić probiznesowo i prorozwojowo Kraków. Mamy obecnie na te działania środki UE, ale potrzebujemy też środków własnych.

W sprawie Budżetu i WPF przedstawione zostały dwa skrajne stanowiska. Jedni mówią – Kraków za 5-10 lat musi być finansowo samowystarczalny, musi mieć stabilne źródła dochodów i stabilne źródła dla przyszłych inwestycji. Musi być miastem atrakcyjnym dla coraz większej liczby mieszkańców płacących podatki, co da miastu stabilne źródła dochodów i bezpieczną przyszłość. Aby to zrobić – trzeba zareagować na sygnały o wyczerpywaniu się dotychczasowego modelu rozwoju miasta, zainwestować w nową infrastrukturę komunalną i społeczną. Nie zapominajmy jednak, że to kosztuje. Co prawda jest szansa, ostatnia szansa, na środki UE, ale potrzeba też udziału własnego. Mamy szansę na ponad 2 MLD zł z programu inwestycyjnego, ale przy tym jest potrzebny udział własny na poziomie 600-700 mln zł. To oznacza zadłużenie, znaczne zadłużenie. Jedni mówią – bieżmy dług, dług umożliwi korzystanie ze środków UE a to pozwoli na skokowy rozwój Krakowa i przygotowanie naszego miasta na czas bez środków UE.

Drudzy mówią – zadłużanie jest wielkim ryzykiem, nie zadłużajmy się, nie róbmy programu inwestycyjnego, nie wykonujmy ważnych inwestycji. Nie będzie długu – nie będzie problemów. Tak – problemów z długiem nie będzie, ale też nie będzie inwestycji. Jak zmienimy, unowocześnimy funkcjonowanie Krakowa? Jak stworzymy nowe miejsca pracy? Jak spowodujemy, że lepiej zafunkcjonują ważne miejskie usługi? Nie będziemy tego robić? Wtedy Kraków będzie się cofał. Będą wyjeżdżali najlepiej przygotowani mieszkańcy, będą zmieniały swoje siedziby istniejące już tu firmy. Taka sytuacja doprowadzi w efekcie do regresu. W dalszej kolejności skutkiem braku działań będzie spadek dochodów miasta. Tym samym będzie mniej środków na inwestycje i nowoczesne działania. Katastrofalna spirala będzie powodować dalszy regres i ostatecznie też spadek zainteresowania Krakowem. Tego chcemy nie zadłużając Krakowa?

To jest wielki dylemat Krakowa. Bezpiecznie, ale stagnacyjnie? Czy ambitnie, ale ryzykownie? Pośredniego wyjścia raczej nie ma! To naprawdę trudny i poważny dylemat. Władze miasta muszą to rozstrzygnąć mądrze i szybko.

Dla pełnego obrazu sytuacji należy podać trochę szczegółów dotyczących przyszłych potencjalnych wydatków inwestycyjnych. Planowane na lata 2017-2030 wydatki inwestycyjne to 7,6 MLD zł, w tym inwestycje strategiczne to 5,9 MLD zł. Wśród inwestycji strategicznych są :

  • Trasa Pychowicka i Zwierzyniecka
  • Trasa Łagiewnicka i Balicka
  • Linie tramwajowe Krowodrza Górka/Azory/połączenie Łagiewniki-Kurdwanów/Meissnera-Mistrzejowice, remonty torowisk
  • Modernizacje ulic: Myślenicka, 29 Listopada
  • System parkingów P&R
  • System parkingów kubaturowych
  • Likwidacja palenisk niskiej emisji
  • System ścieżek rowerowych
  • Szybka Kolej Aglomeracyjna
  • Termomodernizacja
  • Otwarcie terenów komercyjnych – Nowa Huta

Jak widać, są tu wielkie inwestycje drogowe, mające odciążyć komunikacyjnie centrum miasta i rozproszyć ruch samochodowy. Są też wielkie inwestycje tramwajowe, mające skomunikować kilka ważnych obszarów miasta. Jest Szybka Kolej Aglomeracyjna, mająca umożliwić wjeżdżanie do Krakowa bez samochodów. Są tu też plany modernizacji kilku ważnych i dużych ulic, w tym ulic otwierających gospodarczo ważne komercyjne obszary, np. Kocmyrzowskiej czy Igołomskiej. Są to w perspektywie nowe obszary działalności gospodarczej, nowe i nowoczesne miejsca pracy. Przewidywany jest również system parkingów P&R przy wjazdach do miasta, tak aby powstrzymywać ruch samochodowy. Jest też system parkingów kubaturowych, tak aby ulice bliżej centrum nie były blokowane parkującymi autami. Jest tam także system ścieżek rowerowych, czyli zwiększanie atrakcyjności tej formy transportu. To plan kolejnego krakowskiego skoku. To działania i plany po stronie plusów.

Po stronie minusów mamy ryzyka związane nie tylko z zadłużeniem, ale i płynnością a także brakiem w przyszłości pewnej elastyczności. Ryzyko zadłużenia jest paradoksalnie nie najważniejsze. Warto zauważyć, że potencjalne zadłużenie będzie dużo mniejsze niż wielkość inwestycji finansowanych ze środków UE. Problem z płynnością finansową dotknął już Krakowa w latach 2009-2012. Dlatego śmiało możemy powiedzieć, że wiemy jak jest to trudny problem. Teraz może jeszcze dojść problem z elastycznością wydatków, której to elastyczności nie będzie jeśli program inwestycyjny będzie uchwalony. Jednak te ryzyka jeśli wystąpią, będą narastać stopniowo. Receptą na te ryzyka będzie stopniowe (proporcjonalne do przyszłych zagrożeń) zabezpieczanie potrzebnych finansów. Największym i najniebezpieczniejszym ryzykiem będą zdarzenia nagłe, uderzające wprost w dochody lub wydatki miasta, w tym zdarzenia w postaci znacznego obciążania dochodów i wydatków samorządu decyzjami państwowymi.

Czy jest szansa ograniczenia ryzyka, zakresu inwestycji? Czy jest alternatywa? Zawsze jest, ale pamiętajmy, że jest i będzie to bardzo trudne. Oczywiście można zrezygnować z części inwestycji, ale będzie to oznaczać znaczące zmniejszenie pozytywnych, przyszłych efektów. Tak będzie przy ewentualnej redukcji inwestycji typu Trasa Zwierzyniecka, Pychowicka czy Łagiewnicka. Jeżeli teraz tego nie zrobimy – nie zrobimy w ogóle, a to oznacza, że nie będzie alternatywy dla ruchu przez Aleje Trzech Wieszczów, co oznacza, że negatywny wpływ zanieczyszczeń komunikacyjnych będzie w Krakowie trwały. Podobnie będzie przy redukowaniu innych inwestycji. Oczywiście, przy tej okazji pojawia się pokusa, pomysł, koncepcja, aby zupełnie inaczej podejść do komunikacji w Krakowie, wręcz inaczej podejść do modelu funkcjonowania Miasta. Jest to możliwe, choć widać wielką trudność w takim podejściu.

Moje stanowisko w tej sprawie jest klarowne. Mimo ryzyk, mimo niebezpieczeństwa zdecydowanie uważam, że Kraków powinien skorzystać z ostatniej wielkiej szansy finansowej i podjąć trud wielkiego skokowego programu inwestycyjnego. Być może program ten może i powinien być korygowany, być może warto przymierzyć się do wdrożenia zdecydowanej preferencji dla transportu publicznego i podejść do tworzenia nowego modelu miasta, uwzględniającego konieczność zwiększania atrakcyjności Krakowa dla jego obecnych i przyszłych mieszkańców. W ciągu najbliższych lat Kraków musi stać się miastem jeszcze bardziej atrakcyjnym dla mieszkańców i gości, miastem najbardziej atrakcyjnym w Polsce, i w tej części Europy. Alternatywą jest stagnacja, brak zmian lub zmiany kosmetyczne. Tak nie może rozwijać się Kraków. Zawsze, przez ostatnie ponad 25 lat, Kraków mimo politycznych sporów wykorzystywał swoją szansę, korzystał z wielkich programów inwestycyjnych, korzystał z wielkich środków Unii Europejskiej, ale i korzystał z różnych innowacyjnych form i sposobów działania. Nie chcę dla Krakowa zmian kosmetycznych, chcę realnych, wyraźnych zmian na lepsze. I za takimi zmianami się opowiadam, mimo ryzyka woląc ambitne działania niż stagnację.

Bogusław Kośmider
Przewodniczący Rady Miasta Krakowa kadencji 2014-2018
2 Koło Gospodarcze PO w Krakowie

«   ·   »

Polecane na stronie

  • Nowa uchwała ws. zasad wynajmowania lokali komunalnych [ więcej ]
  • Nowy komisariat Policji [ więcej ]
  • Nowa ulica 8. Pułku Ułanów [ więcej ]
  • Rewitalizacja Fortu 52 Borek [ więcej ]
  • Akcja „Płać podatki w Krakowie” oraz Karta Krakowska – podsumowanie 2019 [ więcej ]
  • Ostatnie Okiem Przewodniczącego Bogusława Kośmidera [ więcej ]
  • Skwer Wolności na Estońskiej - marzenia się spełniają! [ więcej ]

Sprawy PO

  • Platformerski program gospodarczy – inauguracja Forum Gospodarczego Krakowskiej PO [ więcej ]

Najnowsze informacje

Multimedia   ·   Artykuły

Więcej informacji w dziale media >

  • © Bogusław Kośmider 2006-2019
stat4u